MIAŁO BYĆ ZUPEŁNIE NIE TAK

Poszłam do teatru na „Tramwaj zwany Pożądaniem”. Przypadkowo siedziałam w pierwszym rzędzie, co mi się zdarza rzadko, bo pierwszy rząd jest za blisko. Dobry jest czwarty lub piąty, aby móc zobaczyć całą scenę, a jednocześnie nadal słyszeć. Gorzej, jak przede mną siedzi ktoś wysoki, bo wtedy mam scenę przedzieloną na dwie części i muszę szybko decydować, gdzie i kiedy patrzę. Daje to pewnego rodzaju tunelowy obraz, ale przecież kto z nas nie wybiera sobie, chociaż czasem, z rzeczywistości tego, co mu najbardziej odpowiada, niech pierwszy rzuci kamieniem. Jak mówi Blanche, postać ze sztuki: „Nie chcę realizmu. Chcę magii! Tak, tak, magii! Staram się dawać ją ludziom. Fałszuję rzeczy dla nich. Nie mówię prawdy, mówię to, co powinno być prawdą”.

Tak sobie siedziałam i oglądałam adaptację dramatu, z którego wycięto połowę tekstu i dodano co nieco. Nadal jednak była to dobra sztuka w doskonałej aktorskiej obsadzie. Nie dawało mi jednak spokoju pytanie, które zrodziło się w mojej głowie niczym feniks z popiołu: co właściwie jest miarą aktualności spektaklu? I czy aby na pewno wystarczy dodać efekty audiowizualne, rurę do tańczenia oraz kilka piosenek, żeby uczynić go współczesnym?

Odpowiedź zasadniczo była prosta i na wyciągnięcie ręki, a mianowicie taka, że gra aktorska zazwyczaj wystarcza. Bo aktorzy są w tu i teraz i tworzą sztukę we wspólnym polu z widownią, której absolutnie w tym procesie pominąć się nie da. I skoro tworzymy znaczenia i umowną przestrzeń iluzji razem, to może nie potrzebujemy jeszcze dodatkowego komentarza w postaci przewijających się filmów, bo dosadność jest zarezerwowana na wiece wyborcze i tam jest zupełnie, ale to zupełnie na swoim miejscu.

Reklamy działają podobnie, zwłaszcza proszków do prania i ofert w supermarketach, bo perfumy, samochody oraz inne przedmioty luksusowe sprzedają się niedopowiedzeniem.

Żeby być całkiem szczerą, muszę dodać: zupełnie tak jak Tennessee Williams, który byłby chyba zaskoczony faktem, że jego aluzje, znakomicie zrozumiałe w wieku XX, w wieku XXI trzeba ukonkretnić, zmieniając tekst i dodając grafikę, gdyby ktoś tekstu nie dosłyszał.

Czy byłby zadowolony? Czy rozczarowany, tak jak ja? I to nie tylko teatrem, który tłumaczy z polskiego na nasze i podkreśla boldem, ale rzeczywistością, w której najwyraźniej dostajemy to, co chcemy, czyli dosłowność.

A ja nie chcę dosłowności w sztuce, bo wtedy ze sztuki robi się propaganda, a nie prowokacja.

Co jest prawdą? Ludzie, którzy chcą mieć wszystko podane na tacy, nawet jeśli taca jest finezyjna, czy twórcy, którzy oczekują takiej widowni? A może jedno i drugie i tylko ja płynę na granicy subtelności i konkretu, i wcale nie chcę, żeby było prosto i jasno?

Może marzy mi się świat, gdzie ludzie bawią się niedopowiedzeniem? Ktoś zastanawia się, co czuje ktoś inny. Po randce nadal nie wiemy, co z tego będzie i czy to miłość? Można mówić półsłówkami i dawać do zrozumienia, zamiast siadać przy stole i wiedzieć, od razu wiedzieć, co z tego będzie?

Może.

W końcowej scenie oryginału po Blanche przyjeżdżają pracownicy szpitala psychiatrycznego, Stanley gra w pokera, bezradna Stella tuli w ramionach dziecko. Tylko lekarz dostrzega tragizm i wrażliwość Blanche i traktuje ją jak damę. Ona, wychodząc, bierze go pod rękę i mówi: „Kimkolwiek pan jest – zawsze polegałam na uprzejmości obcych”.

Na deskach teatru Blanche siedzi sama na scenie i śpiewa. I to, proszę Państwa, nie jest to, o co mi chodziło.

Miało być zupełnie nie tak.

Wyszłam z teatru w ciemną noc, pod rękę z Mężem. Na ulicy Floriańskiej mijaliśmy same sklepy dla turystów i pączkarnie. Świecił się McDonald, a młodzi ludzie rozdawali ulotki obiecujące świetną zabawę, dobre jedzenie i łatwą rozrywkę.

To może być jakiś kawałek życia. Zapewne jeden z wielu.

tekst: Magda Skomro

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *